نقش معلمان و یادگیری معکوس

در آموزش و پرورش جدید، هدف تنها آموزش نیست، بلکه بیشترین تمرکز بر روی یادگیری و بررسی اثر آموزش می باشد. برای برقراری اولین تعامل با دانش آموزان از آموزش های مبتنی بر درسماده های پیش روی ایشان وارد شده ایم و در این راستا با رویکرد “آموزش معکوس” (Flipped Learning) پیش خواهیم رفت.

زریاد معتقد است دانش آموزان در سرعت یادگیری در درسماده های مختلف با هم تفاوت دارند و این اختلاف سرعت را می توانند با تمرین بیشتر در زمان خارج از مدرسه، جبران نمایند. در سامانه ی زریاد هیچ اصراری به پیچش تعامدی سوال ها وجود ندارد و تفهیم و تسلط در مهارت درسی، مد نظر است.

 

به طور مثال در مقطع تحصیلی متوسطه، در برنامه ی کلاس های مدرسه، هر درسماده حداکثر ۲ روز در هفته را به خود اختصاص می دهد و این یعنی کمتر از ۴ ساعت آموزش حضوری. با این احتساب، ساعات بسیار زیادی از هفته دانش آموز هیچ آموزش حضوری پیرامون آن درسماده، از طرف مدرسه دریافت نخواهد داشت. لذا در خلال این ساعات بسیار طولانی، مکانیسم یادگیری توسط سامانه پیگیری می گردد و معلم می تواند گزارش آن را مانیتورینگ کند.

 

این درست است که کلاس های معکوس، می تواند بدون بهره گیری از فناوری های جدید هم اجرا شود. اما بهترین و موثرترین حالت آن، اجرا با فناوری است. آنچه معلم در صفحه ی خود می بیند، لیست دانش آموزان کلاس است که هر یک بخشی از لقمه های آموزشی موجود را مصرف کرده اند و بازخوردی داشته اند. هوش سامانه نیز در همین راستا اقدام به دستیاری معلم می کند. فرایند آموزش، به صورت پیش فرض و با اطلاعات جمع­آوری شده از آخرین بازخوردهای علمی دانش آموز، بر روی یک ویزارد مرحله بندی شده به نمایش در می آید یعنی سامانه یک چراغ راه به معلم نشان می­دهد.

مشکل و دشواری در اجرا:

بازی سرزمین زریاد و و اجزا و سیستم های موجود در آن این امکان را فراهم آورده است تا بدون اینکه تغییری در ساز و کار مدرسه ایجاد شود، عملیات انجام تکالیف در منزل، به خوبی تحقق یابد.

واقعاً چه تعداد از معلم ها به تولید محتواهای مناسب و هدفدار دسترسی دارند؟

مخزن و شبکه ی محتوای زریاد و همچنین درخت دانش مخصوص آن، با خاصیت های ویژه خود این موضوع را حل کرده است، این مخزن و درخت دانش، مشقت تولید محتوا که سد پیش روی معلمان برای اجرای فرایندهای یادگیری معکوس بود را از میان برداشته است. سوال ها، محتواهای آموزشی مجهزی هستند که دارای دنباله ی آموزشی هدفداری می باشند. هر سوال دارای شناسنامه است و سابقه ی بازخوردهای قبلی دانش آموزان را به آن سوال و یا سوالات مشابه آن، قابل رویت و بررسی می باشد. سوالات موجود در مخزن کاملاً سازماندهی شده هستند و مواردی همچون پیش نیاز، همزاد، وابستگی و غیره با هم در ارتباط می باشند.

چه انگیزه ای وجود دارد که بتواند به گونه ای فراگیر، معلم ها را به سمت اجرای کلاس های معکوس بیاورد؟

ابتدا باید  بگوییم که سیستم یادگیری معکوس در سرزمین زریاد به طور خودبخودی صورت می گیرد و حتی معلم هایی که از این ماجرا باخبر نیستند نیز در کلاس های خود به صورت ناخواسته از نعمت این سیستم بهره مند خواهند شد. در سامانه ی زریاد تمهیداتی در نظر گرفته شده است که حتی در صورت منفعل بودن معلم و عدم همکاری وی، دانش آموز بتواند حداکثر بهره وری را از خدمات این سرزمین تجربه نماید. البته تاثیر همکاری معلم، انکار ناپذیر است و اگر معلم مربوطه، در سامانه و روند آن حضوری فعال داشته باشد میزان بهره وری به صورت فزاینده ای تغییر مثبت خواهد داشت.

البته برای معلمانی که همراه زریاد هستند پنل های مدیریتی و نظارتی بسیار کارآمدی به صورت رایگان تعبیه شده است که در کنار بازخوردی که در زیست بوم مجازی زریاد و رتبه بندی معلمان و جوایزی که به ایشان در شبکه اعطا می گردد، اشتیاق و انگیزه قابل توجهی را در ایشان به وجود می­آورد.

چه فناوریی برای سازماندهی روند توزیع محتوای تکالیف بین دانش آموزان وجود دارد؟

روند توزیع محتوای تکالیف بین دانش آموزان، باید سازماندهی شده باشد و در بستر یک سیستم مدیریت یادگیری (LMS) بومی سازی شده، صورت بگیرد.

موضوعی که از سوی معلمان مطرح می گردد، نیاز به دستیاری در اجراست، به این معنی که چگونه باید اهداف آموزشی را در قالب های جزئی و کلی مدون کنند یا چگونه باید رفتار ورودی دانش آموز را بسنجند و اینکه چگونه بازخوردها را جمع آوری و ارزیابی نمایند و در مجموع، مقدمات آموزش مبحث بعدی را در دانش آموزان فراهم آورند. اولین موضوع در این سامانه این است که بر اساس تدریس حضوری و انسان محور عمل می نماید و البته بدون جلسات آموزشی حضوری نیز امکان استفاده از آن وجود دارد اما بهتر است در کنار آموزش حضوری از آن استفاده شود.

معلم به وضوح، می تواند موقعیت هر یک از دانش آموزان را در روند آموزش پیدا کرده و مورد پیگیری قرار دهد، این کار بسیار ساده است و گویی معلم مشغول یک بازی استراتژیک شده است. در جلسه ی بعدی که دانش آموزان به کلاس حضوری بیایند، برای معلم بسیار آسان است که تشخیص دهد هر یک از دانش آموزان، به صورت منحصر به فرد، در کجای فرایند آموزش و یادگیری قرار دارند و میزان برداشتی که از آن مبحثِ درسماده داشته اند، چقدر بوده است.

زمان مصرفی دانش آموز در فرایند یادگیری:

سامانه همچنین اندازه می گیرد که دانش آموز چقدر زمان را صرف کدام قسمت های یک لقمه ی یادگیری کرده است.

از لحظه ای که لقمه را باز می کند تا لحظه ای که گزینه ی مورد نظرش را انتخاب می نماید چقدر زمان می برد؟

چقدر زمان صرف دیدن راهنما می کند و چقدر زمان صرف دیدن آموزش پسا آزمون می نماید؟

لقمه های وابسته و همزاد را با چه کیفیتی انجام می دهد؟ سرعت و صرف زمان در آنجا چگونه است؟

اینها همگی در داشبورد معلم (تسهیلگر ناظر) قابل مشاهده است.

در کلاس درسی که معلم و دانش آموزانش از سرزمین زریاد بهره می برند، معلم، از پاسخگویی به سوالات سطح پایین دانش آموزان ضعیف، معاف می گردد. زیرا القای یادگیری در دانش آموزان در کمترین حالت خود، این سوالات را پوشش می دهد. همچنین تکرار مکررات نیز کاهش می یابد و در کل مقدار قابل توجهی زمان برای معلم ذخیره می گردد و او را قادر می سازد تا وقت بیشتری برای تعمیق یادگیری دانش آموزان داشته باشد.